Vooral aan het begin van het nieuwe jaar of etwas later in het voorjaar besluiten velen een vastenkuur te doen. Deze dient om te ontslakken en te ontgiften. De traditionele (christelijke) vastentijd bestaat uit de 40 dagen tussen Aswoensdag en Pasen. In het moderne tijdperk zijn er verschillende manieren om te onthouden. De bekendste is ongetwijfeld het klassieke medisch vasten volgens Buchinger, oftewel het bewust afzien van vast voedsel. Maar ook detox, oftewel ontgiftingsdagen om de darmen te ontlasten en weer aan te sterken, evenals de methoden van digital detox en intermitterend vasten die de afgelopen jaren steeds populairder zijn geworden, behoren tot het brede terrein van vasten. We bekijken de bekendste soorten vasten en geven tips om de onthoudingsdagen gezond door te komen.
Klassiek medisch vasten volgens Otto Buchinger
Er zijn enkele beproefde vastenmethoden waar je misschien wel eens van gehoord hebt: vasten volgens Hildegard von Bingen, de F.X. Mayr-kuur, Schroth-vasten zijn er slechts enkele van. Tot de bekendste behoort waarschijnlijk het medisch vasten volgens Buchinger. Hij was een arts die zijn gewrichtsreuma therapieerde met de door hem uitgevonden vastenkuur. Er bestaan zogenaamde Buchinger-klinieken die dit concept aanbieden. De kuur begint klassiek met een inleidingsfase, waarin de darmen worden gereinigd met behulp van laxeerzouten. Danach zijn in de eigenlijke vastenfase van 5 tot 7 dagen alleen thee, bouillon en sap toegestaan; vast voedsel wordt hierbij niet geconsumeerd. Veel beweging, leverkompressen en andere toepassingen begeleiden meist deze periode. Ten slotte wordt in de zogenaamde opbouwfase weer langzaam met voeding begonnen en voorzichtig opgebouwd.
Fastentrends: Intervallfasten und Digital Detox
Sinds enkele jaren is het zogenaamde intermittent fasting, ook wel bekend als onderbroken vasten of intervalvasten, een nieuwe populaire manier van voeding. Want strikt genomen is intermittent fasting geen dieet, maar een voedingsgewoonte. Waarbij je een helder tijdsbestek per dag definieert waarin je eet en een meestal aanzienlijk langere periode waarin je niet eet. De meesten kiezen de variant 16:8, dus 8 uur per dag mag je eten en 16 uur niet. In de praktijk kan dat er bijvoorbeeld als volgt uitzien: Je slaat het ontbijt over en begint pas vanaf 12 uur te eten. Tot 20 uur is dan je tijdsbestek waarin je eet, en daarna rust het eten gedurende de nacht tot de volgende middag. Deze vorm van voeding heeft vele voordelen, juist als je meer vet wilt verbranden. Je lichaam heeft na een maaltijd ca. drie tot vijf uur nodig om het opgenomen voedsel te verteren. Daarna duurt het nog eens ongeveer 12 tot 15 uur voordat het in de daadwerkelijke vastenfase komt, die uitermate gunstig is voor vetverbranding.
In totaal zijn er dus absoluut enkele opmerkelijke voordelen die intermitterend vasten met zich meebrengt:
-
Het is een eenvoudige vorm van verandering van voedingspatroon. Wat velen zal motiveren om vol te houden.
-
Het vereinfacht je dagindeling: als je een maaltijd overslaat, maakt dit de maaltijdplanning en het boodschappen doen eenvoudiger en bespaar je uiteindelijk extra bereidingstijd.
-
Studies wijzen erop dat intermitterend vasten een langer leven kan bevorderen.
-
Andere onderzoeksresultaten wijzen op uiteenlopende, positieve gezondheidsaspecten: zo kan intermitterend vasten blijkbaar het risico op hart- en vaatziekten verlagen en kunnen de cholesterolwaarden normaliseren.
Naast de 16:8-methode zijn er nog meer vormen van intermitterend vasten: je kunt ook rustig beginnen met eenvoudigere tijdsvensters zoals 14:10. Of de vastentijd verdelen over hele dagen per week. Bij de 5:2-methode eet je 5 dagen per week normaal en kies je twee niet-opeenvolgende dagen uit waarop je vast.
Detox, oftewel het gericht afvoeren en afleiden van ongewenste (gif)stoffen uit het lichaam, is in tegenstelling tot medisch vasten een in tijd beperkte vastenmethode. Waarbij de methode op zich niet geheel onomstreden is. Er zijn zeker wetenschappers die het nut en doel van detoxkuren in twijfel trekken.
Daarop geïnspireerd ontstond de term digital detox, oftewel het bewust afzien van het consumeren van digitale berichten en apparaten zoals smartphones, laptops en socialmediakanalen. Dit kan uitermate zinvol zijn in tijden waarin we ons snel overspoeld voelen door informatie en prikkeling. Het bewust afzien van digitale media creëert ruimte om weer bij jezelf te komen en nieuwe energie op te doen, zonder voortdurend van buitenaf met nieuwe informatie gevoed te worden.
Tips voor juist vasten
Vooral voor het klassieke (medisch) vasten zijn er enkele algemene aanwijzingen en tips die we je graag willen meegeven:
-
Neem de tijd! Klassiek genezend vasten is niet etwas wat je zomaar even snel tussendoor doet. Maak een plan. Bedenk hoeveel dagen je wilt inplannen voor de voorbereiding/ontlasting en de darmlediging. Begin langzaam en bouw het ook weer rustig af. Je kunt het beste weer beginnen met voeding die licht verteerbaar is. Er zijn veel boeken over dit onderwerp, dus lees je van tevoren gerust in.
-
Houd rekening met hoogte- en dieptepunten tijdens het vasten. Na een paar dagen ervaren velen een onverwachte piek. Het lichaam scheidt dan meer gelukshormonen uit. Net zo normaal is het dat je vooral in het begin een paar dagen lichte hoofdpijn kunt hebben of, als je een meeweekse vastenkuur doet, op een gegeven moment ook emotionele dalen ervaart. Dat is normaal en hoort bij het vastenproces. Luister naar je lichaam, gun jezelf veel slaap, beweging en tussendoor gerust ook meditatieve sessies.
-
Beslis of je het vasten allein thuis of onder begeleiding van een arts en medepatiënten in een daarin gespecialiseerde kurenkliniek wilt uitvoeren. Als je een beginner bent, is hulp van buitenaf door een vastenconsulent of een in vasten gespecialiseerde arts zeker de beste optie.
-
Als je er niet zeker van bent of je geschikt bent, geldt altijd: overleg van tevoren met je arts Deines Vertrauens. Juist als je lichamelijke klachten hebt of voor het eerst in de wereld van het vasten wilt duiken, is het raadzaam om je van tevoren door een arts te laten controleren en zijn goedkeuring te vragen.
-
Beweging en leverwikkel ontlasten en ondersteunen het vastenproces. Maak geen grote vrije tijdsplannen voor de vastenperiode. Deze tijd is van jou en je lichaam. Ondersteun de spijsvertering door veel te wandelen en rustig te bewegen. Leg gerust na de lunch en 's avonds voor het slapengaan een vochtige doek onder de rechterribbenboog. Dek deze af met een droge handdoek en een warmwaterkruik erop ondersteunt vervolgens zachtjes je lever. Want die levert tijdens de vastentijd echt zwaar werk.
Conclusie: Een of twee keer per jaar een periode van onthouding (bijv. van media, alcohol, koffie, eten) inlassen is goed voor lichaam en geest. Vooral medicinale vastenkuren zorgen voor onthaasting en naast het maag-darmstelsel komt ook het hoofd eens tot rust. Neem de tijd, plan je vastenperiode goed en vraag indien nodig van tevoren medisch advies aan. Dan is deze kleine, maar grondige onderbreking voor jou in ieder geval een verrijking.
