De harmonie tussen lichaam en geest - yoga als allround talent
Eens ontwikkeld als onderdeel van de Indiase gezondheidsleer Ayurveda in India, bleef yoga in westerse beschavingen lange tijd verankerd in het hokje van 'licht wereldvreemde zonderlingen die zich op een vreemde manier verdraaien'. Stapsgewijs vond er een omdenken plaats en inmiddels kunnen we stellen dat yoga volledig in de westerse wereld is aangekomen. Vrijwel geen sportschool die niet ook een yogacursus aanbiedt. Van profsporter via ontspanningszoeker tot de sportieve avonturier die gewoon eens iets nieuws wil proberen: yoga bestaat in vele vormen en stijlen, voor zo'n beetje iedereen. Van zwangerschapsyoga en seniorenyoga tot meer bijzondere vormen zoals Hot Yoga of Air- respectievelijk Aerial Yoga. Daarbij maakt het in eerste instantie niet uit of je jezelf als sportief of lenig zou omschrijven. Dat hoef je helemaal niet te zijn, want yoga haalt eigenlijk iedereen op waar hij op dat moment staat. En wel in sowohl lichamelijke als psychische zin. Voor de een is het slechts een sport, voor de ander een complete levensstijl. Wat maakt deze sportieve ontspanningsmethode dan precies zo fascinerend?
De positieve effecten van yoga op lichaam en geest
Feit is: bij yoga gaat het primair om het samenspel van lichaam, ziel en geest. Er zijn bepaalde bewegingsreeksen (asana's) en ademhalingstechnieken (pranayama's). Het doel is om beide, dus de beweging en de bijbehorende in- en uitademing, met elkaar in harmonie te brengen. Wat direct een rustgevende werking heeft op onze hersenen, onze geest. Psyche en lichaam zijn met elkaar verbonden, dat wisten de oosterse leermeesters lang geleden al. Als we het lichaam tot rust brengen, bijvoorbeeld door bij qigong of juist bij yoga langzame bewegingsreeksen uit te voeren in harmonie met onze ademhaling, brengen we als gevolg daarvan ook onze geest tot rust. Je kunt het ook andersom bekijken: een rustige geest kalmeert ook het lichaam en de lichaamsfuncties. We concentreren ons op dat moment alleen op onze (correct uitgevoerde) ademhaling en de bijbehorende beweging, die meestal door een yogadocent voor de groep wordt voorgedaan en meegedaan. Afhankelijk van de yogavorm wordt er soms meer, soms minder diep ingegaan op de oorspronkelijke, achterliggende filosofie. In de loop der eeuwen en decennia waren er steeds weer voornamelijk oosterse bekende leraren die een bijzondere yogastijl hebben bedacht en gevormd. Hun leerlingen hebben deze bijzondere stijl vervolgens weiter gepraktiseerd en doorgegeven, sodass deze yogastijl op een gegeven moment ook hier in Europese/westerse landen arriveerde.
Alle stijlen hebben gemeen dat de wisselwerking van een gecontroleerde ademhaling met geconcentreerd uitgevoerde bewegingen helpt om stress te verminderen en lichaam en geest te ontspannen. Dit zijn enkele van de meest bekende positieve effecten die door regelmatige yogabeoefening kunnen ontstaan (veel daarvan zijn overigens wetenschappelijk en in onderzoeken bewezen):
-
Spanningen en blokkades in het lichaam lossen op
-
Coördinatie, motoriek en evenwicht worden getraind en verbeterd
-
Toegenomen concentratievermogen
-
Meer mindfulness en mentale balans
-
Soepelheid en spierspanning verbeteren
-
Slaapkwaliteit wordt verhoogd
-
Het immuunsysteem wordt in het algemeen versterkt
-
Bevordert innerlijke rust en stressvermindering
-
Kan bloeddrukverlagend werken
-
De doorbloeding van het lichaam verbetert, het lichaam ontgift en de spijsvertering wordt gestimuleerd
-
Hart en longen kunnen efficiënter werken
Yoga is het ene yoga niet – de bekendste yogastijlen
Afhankelijk van of je yoga voornamelijk als ontspanningsmethode wilt beoefenen of jezelf en je lichaam wat meer wilt uitdagen, kun je kiezen uit soms heel verschillende yogastijlen. Ik kan je aanraden om gewoon eens verschillende yogavormen uit te proberen die je interessant lijken. Dat doe ik zelf eigentlich regelmatig. Vrijwel overal kun je contact opnemen met de yogadocent(e) van de cursus en het is gebruikelijk dat geïnteresseerden een of meer yogalessen gratis mogen bijwonen. Zo kun je testen of deze manier van beoefening bij je past en of je de groep en de docent sympathiek vindt. Hier zijn enkele van de populairste yogastijlen die worden aangeboden:
-
Hatha Yoga:
De klassieker onder de yogavormen. De zonnegroet en de neerwaartse hond zijn bijvoorbeeld oefeningen in Hatha Yoga. Bij deze yogavorm worden verschillende bewegingen (asana's) uitgevoerd en gecombineerd met de ademhaling. Klassiek gezien wordt er geoefend met een aantal herhalingen en worden ademhalingsoefeningen (pranayama) en kleine meditatiesessies ingebouwd. Ik doe een speciale vorm van Hatha Yoga, namelijk Vini Yoga. Hierbij ligt de nadruk er speciaal op dat iedereen de oefeningen op zijn eigen manier kan uitvoeren, voor zover hij of zij dat kan. Niemand mag overbelast raken en erg veeleisende achteroverbuigingen of compressies van de wervelkolom (zoals bij de hoofdstand) worden hierin niet meegenomen. -
Vinyasa Yoga of Vinyasa Flow:
Hier worden de afzonderlijke asana's gewoonlijk met vloeiende bewegingsovergangen met elkaar verbonden, oftewel in een 'flow' uitgevoerd. Er zijn geen grote pauzes tussendoor, waardoor deze vorm al duidelijk intensiever is dan klassieke Hatha Yoga. -
Ashtanga Yoga:
Dit behoort eveneens tot de fysiek meer veeleisende en dynamische stijlen. Er is een vaste serie van asana's die steeds opnieuw worden uitgevoerd. Een verdere ontwikkeling hiervan is waarschijnlijk Power Yoga. Ashtanga is ook een van de grondslagen van Iyengar Yoga, waarbij hulpmiddelen zoals blokken en riemen helpen om de verschillende asana's uit te voeren en vast te houden. -
Yin Yoga: een zeer rustige en zachte yogastijl. De meeste oefeningen voer je zittend en liggend uit.
-
Kundalini Yoga:
Deze yogavorm is eher spiritueel en traditioneel verankert. De docent draagt witte kleding en het doel van de oefeningen is om je krachtcentrum en je spirituele energie (Kundalini) te ontwaken. Als je dus ook aan je bewustzijn en aan innerlijke blokkades wilt werken, zou deze stijl iets voor jou kunnen zijn. -
Bikram Yoga:
Het wordt soms ook onder de term Hot Yoga aangeboden. Deze vorm is heel speciaal. Alle oefeningen worden namelijk uitgevoerd in een hete ruimte waarvan de temperatuur rond de 38 tot 40 graden ligt. Zweten is hier uitdrukkelijk gewenst. -
Aerial Yoga:
Bij deze vrij moderne en ook sportieve vorm speelt een groot, lang doek de hoofdrol, dat als een lus aan het plafond respectievelijk boven je is bevestigd. Er worden asana's uit verschiedene stijlen uitgevoerd en je gebruikt het doek dabei als hulpmiddel, sodass je tijdens de oefeningen gedeeltelijk vrij in de lucht zweeft.
Waarom yoga en sport een goede combinatie zijn
De tijd dat er werd beweerd dat alleen moeders en esoterici zich voornamelijk met yoga bezighielden, is lang voorbij. Feit is dat zelfs in het nationale voetbalelftal en bij diverse andere sporten yoga als een zeer goed middel wordt ingezet om de concentratie en de mentale sterkte van de atleet of sporter te versterken. Want door de rustgevende bewegingsreeksen worden niet alleen spieren, pezen, fasciae en gewrichten versterkt en opgerekt, maar wordt vooral ook de geest tot rust gebracht. Dat komt een topsporter juist voor een wedstrijdsituatie ten goede. Bij (marathon)lopers kan yoga worden ingezet om de lenigheid, coördinatie, spierkracht en houding te verbessern. De ademhaling wordt geschult en verdiept, de romp wordt gestabiliseerd en getraind. Dit alles leidt er toe dat sporters tegenwoordig tijdens de training graag ondersteunend yoga-elementen toevoegen.
Als je nu nieuwsgierig bent geworden, informeer jezelf dan gerust nog meer over de yogastijlen die voor jou in aanmerking komen en neem gewoon eens contact op met een instructeur/instructrice om een of twee proeflessen mee te doen. Ik kan het me uit mijn dagelijks leven en als compensatie voor mijn werk inmiddels helemaal niet meer wegdenken. Veel plezier, goede ontspanning en Namasté gewenst!
