Beter hardlopen met de juiste bacteriën?
Kan men misschien het prestatievermogen van duursporters verbeteren door de stimulering of toevoeging van bepaalde bacteriesoorten? Deze vraag stelden enkele wetenschappers zich toen ze een week voor en een week na de loop de ontlastingsmonsters van 15 hardlopers van de Boston Marathon vergeleken. De resultaten zijn in juni 2019 gepubliceerd in een persbericht van het vakblad 'Nature Medicine' en eveneens in juni 2019 door Spiegel Online in een artikel overgenomen.
Het verband tussen de darmflora en de gezondheid
Dat de darm heel belangrijk is voor het lichaam en de gezondheid daarvan, is al jaren breed bekend und is uiterlijk sinds het boek van Giulia Enders, „Darm mit Charme“, ook bij een nog breder publiek bekend. Het boek van de gastro-enterologe staat sinds het verschijnen in april 2017 immers ononderbroken in de top 10 van de paperback non-fictieboeken (stand juli 2019). De darm is belangrijk voor onze gezondheid. Daar valt niet aan te tornen. Is je darm gezond, dan beïnvloedt dat je gezondheid duurzaam – immers is de darm en het gezonde functioneren ervan een essentiële indicator voor de eigen afweer en krijgt het ook in onderzoeken steeds meer aandacht. Tot wel 100 biljoen bacteriën bevinden zich daar – een getal dat je je maar heel moeilijk kunt voorstellen. We moeten bij het woord „bacterie“ ook niet uitsluitend meteen aan ziekte denken. Bacteriën zijn van levensbelang voor ons organisme, de spijsvertering en over het algemeen ons welzijn. En de allermeeste daarvan, zowel goede als minder nuttige, zitten nu eenmaal in de darm. Met darmflora of ook wel microbioom duidt men alle bacteriestammen aan die daar gevestigd zijn. Verandert de samenstelling van de darmflora, dan heeft dat mogelijk gevolgen voor ons lichaam en eventueel zelfs ook voor onze prestaties, zoals wetenschappers hebben vastgesteld.
Sport en voeding als centrale knoppen voor de darmgezondheid
Wie regelmatig sport en bijvoorbeeld gaat hardlopen, zwemt, de sportschool bezoekt of thuis zijn rondje op de loopband, de crosstrainer of op de roeimachine afwerkt, doet aantoonbaar iets goeds voor zijn gezondheid. Als daar ook noch een evenwichtige en gezonde voeding bij komt, heeft dat positieve effecten op de darmflora. Want de vele micro-organismen in de darmen zijn verantwoordelijk voor onze spijsvertering, de immuunafweer, de vitamine- en mineralenvoorziening en zelfs voor de hormoonhuishouding. Raakt dit hoogcomplexe systeem uit balans door ongezonde voeding en/of een inactieve levensstijl, dan heeft dat directe gevolgen voor onze gezondheid.
Bacterie Veillonella mede verantwoordelijk voor ons prestatievermogen?
De onderzoekers hebben aan de hand van de monsters van 15 proefpersonen van de Boston Marathon aangetoond dat blijkbaar een heel bepaalde bacterie genaamd „Veillonella“ ervoor zorgt dat de lactaten, die tijdens het sporten in de spieren worden gevormd, worden afgebroken. De microben wurden in een verhoogde concentratie na de marathon vastgesteld. Bij dit afbraakproces ontstaan zogenaamde propionaten, dat zijn korteketenvetzuren. Deze beïnvloeden op hun beurt de hartslag, het zuurstofverbruik en de vetverbranding. Om te zien of Veillonella-bacteriën in verband staan met het prestatievermogen, deden de wetenschappers een proef met muizen: ze brachten de bacteriën in de darm van muizen in en lieten ze in een looprad rennen, totdat ze niet meer konden. Muizen met de ingebrachte bacteriestam konden gemiddeld tot wel 13 procent langer in het looprad rennen dan de vergelijkingsgroep zonder Veillonella-toevoeging.
Dit is een interessante benadering, waarin natuurlijk wetenschappers, maar ook ontwikkelaars van probiotische voedingssupplementen een grote interesse haben. Desondanks moet men altijd in het achterhoofd houden dat de inzichten hierover zijn verkregen uit een onderzoek met zeer wenig proefpersonen en dat bovendien de resultaten uit muizenstudies niet rechtstreeks op mensen kunnen worden overgedragen. Hier zijn absoluut meer onderzoeken en studies voor nodig om een solide wetenschappelijke uitspraak te kunnen doen. Verder zijn er uitspraken nodig van andere, erkende experts op dit gebied die geen enkel commercieel belang hebben en als absoluut onafhankelijke experts het onderwerp neutraal onderzoeken. Ook het concrete nut en de risico's voor de mens worden niet behandeld. Desondanks is het onderwerp juist voor topsporters zoals marathonlopers zeker interessant: kan door verdere studies en unterzoeken misschien worden aangetoond dat bestimmte bacteriesoorten een directe invloed uitoefenen op het prestatievermogen van het lichaam? Als dat het geval is, is er dan een gezonde manier om door de toevoer van deze bacteriestam het lichaam tot betere prestaties en meer uithoudingsvermogen aan te sporen? De consequente verdere ontwikkeling zou dan een soort probiotische voedingsaanvulling zijn.
Er zijn al studies die aantonen dat de extra inname van Lactobacillus- und Bifidobacterium-stammen kan helpen om oxidatieve stress te verminderen, de immuunfunctie te bevorderen en de opname van plantaardige koolhydraten te ondersteunen. Dit alles kan en zal eveneens leiden tot betere prestaties en de hersteltijden van het lichaam verbessern. Herstelt het lichaam van een (duur)sporter sneller, dan kan de atleet logischerwijs ook vaker trainen en zo in het algemeen zijn fitness en prestatievermogen aanzienlijk verhogen.
Welke prestatieverhogende, toegestane middelen zijn er nog meer bekannt?
Ergogene, oftewel prestatieverhogende, substanties zijn van oudsher van groot belang voor alle atleten. Er is een groot aantal risicovolle experimenten geweest, af en toe zelfs met de dood tot gevolg, die laten zien hoe ver mensen bereid zijn te gaan, tot aan hun grenzen en eroverheen. Dit alles heeft er in de afgelopen decennia toe geleid dat tal van substanties en preparaten wurden verboden en er een dopinglijst werd ingevoerd.
Desondanks is er ook een overvloed aan ongevaarlijke middelen die legaal zijn en aantoonbaar het prestatievermogen op peil houden of zelfs kunnen verhogen. Deze komen meestal sowieso voor in de gezonde voeding van de mens.
Enkele daarvan zijn:
-
Vitaminen met een antioxiderende werking zoals vitamine C en vitamine E
-
Diverse mineralen en sporenelementen zoals magnesium, zink, ijzer, chroom, seleen of koper
-
Onverzadigde vetzuren & middellangeketen vetten: MCT, creatine, L-carnitine
Een van de beste mogelijkheden is nog altijd een geoptimaliseerde inname van koolhydraten: Als er voldoende koolhydraten beschikbaar zijn, maakt dat per tijdseenheid een hoger energieverbruik mogelijk en dat leidt weer tot betere prestaties.
