Hoe belangrijk zijn vitamines?
Zonder vitamines en wichtige sporenelementen werkt er niets in ons lichaam – of anders geformuleerd: ons lichaam heeft via de voeding levensbelangrijke vitamines nodig om alle wichtige lichaamsprocessen goed en gezond te laten verlopen. Als er op grotere schaal vitamines ontbreken, ontstaan er tekorten. Juist (top)sporters hebben voor een goede en hoge prestatie een goede verzorging met alle noodzakelijke stoffen nodig. Lees hier in onze Fitness-Wiki van welke vitamines jouw lichaam absoluut voorzien moet worden en in welke voedingsmiddelen je ze vindt.
De belangrijkste vitamines voor een goede gezondheid en prestatievermogen
Vitamines kan je lichaam niet of slechts moeilijk zelf aanmaken – een uitzondering hierop is vitamine D, die via zonlicht op je huid in bepaalde hoeveelheden door het lichaam zelf kan worden aangemaakt. Daarom is het belangrijk dat je vitamines via je voeding aan je lichaam toevoegt. Er zijn 13 voor het lichaam essentiële vitamines, die worden onderverdeeld in in water oplosbare en in vet oplosbare vitamines. Deze worden aangeduid van A tot K. Ze zijn met een klein geheugensteuntje heel eenvoudig te onderscheiden en te onthouden: EDEKA staat voor de in vet oplosbare vitamines E, D, K2 en A. Alle andere behoren tot de in water oplosbare vitamines, dus alle B-vitamines (B1, B2, B3, B5, B6, H/B7, B9, B12) en vitamine C. De vier in vet oplosbare vitamines kunnen in de vetdepots in ons lichaam worden opgeslagen. De in water oplosbare vitamines kunnen op vitamine B12 na helaas niet worden opgeslagen, daarom is het noodzakelijk om steeds opnieuw voldoende in water oplosbare vitamines binnen te krijgen. Ook al lees je overal over een bepaalde dagelijkse behoefte die je zogenaamd zou moeten behalen, is het volkomen voldoende als je deze aanbevelingen op weekbasis berekend haalt. De meeste vitamines krijgen we binnen via groente en fruit; daarnaast zitten ze in gezonde noten, zaden & oliën, bessen, bepaalde vlees- en vissoorten en graan- en zuivelproducten. Als we echter uitgaan van het gemiddelde voedingspatroon, dat bij zeer veel Duitsers bestaat uit heel wat brood, pasta en koolhydraten, krijgen velen van ons waarschijnlijk niet genoeg vitamines binnen. De Duitse Vereniging voor Voeding (DGE) adviseert voor een voldoende dekking van voedingsstoffen en vitamines nog steeds de dagelijkse consumptie van vijf porties groente en fruit. Er mag terecht aan worden getwijfeld of echt iedere Duitser deze minimale dagelijkse aanbeveling haalt. Het grootste deel van ons zal weliswaar voldoende met vitamines en voedingsstoffen verzorgd zijn; Duitsland behoort nu niet tot de landen waar een vitaminetekort heerst. Ook een echt gezondheidsbedreigend vitaminetekort komt eerder zelden voor. Vaak is zo'n tekort gekoppeld aan een al bestaande (chronische) ziekte, waardoor de gehele toevoer van voedingsstoffen van het lichaam uit balans is geraakt. Desondanks is het zeker een teken des tijds dat steeds meer mensen veel sterk verwerkte voedingsmiddelen met een vrij lage voedingsstoffendichtheid tot zich nemen. Omwille van je gezondheid zou je dus moeten letten op een evenwichtige en gezonde voeding.
Laten we concreet worden: welke vitamines zitten er in grotere hoeveelheden in welke voedingsmiddelen – wat levert ons precies de grootste vitamine-opbrengst op?
De beste voedingsmiddelen voor een voldoende vitamine-inname
De allerbeste manier om voldoende vitamines binnen te krijgen, is nog altijd via de voeding. En wel via natuurlijke voedingsmiddelen die tevens belangrijke enzymen en andere cofactoren leveren. Hier is een klein overzicht voor volwassenen van middelbare leeftijd:
|
Vitamine: |
Komt voor in: |
Belangrijkste werking: |
Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid: |
|
A |
Oliën of plantaardige margarine, lever, zeevis |
Celgroeiprocessen, ogen, huid |
0,8 - 1 mg |
|
Bèta-caroteen (voorstadium van vitamine A) |
Wortels, spinazie, paprika, tomaten, broccoli, abrikozen |
Celgroeiprocessen, ogen, huid |
0,8 - 1 mg |
|
B-vitamines (8 verschillende) |
Noten, vlees, lever, melk |
Energiestofwisseling, regeneratie, |
3 µg - 20 mg |
|
C |
Bessen, citrusvruchten, paprika, rozenbottel, boerenkool, venkel, bloemkool |
Antistress, versterkt het immuunsysteem, verhoogt de ijzeropname |
100 - 200 mg |
|
D-vitamines (D2, D3) |
Avocado, sommige vissoorten, eigeel |
Reguleert de calciumstofwisseling, versterkt het immuunsysteem/de botten/de spierkracht |
2000 – 5000 IE |
|
E-vitamines (16 verschillende) |
Plantaardige oliën, noten, zaden, eieren |
Celbescherming/antioxidant, werkt tegen arteriosclerose, ontstekingen en trombose |
15 - 17 mg |
|
K-groep |
Groene bladgroenten, peulvruchten |
Bloedstolling, remt in de overgang de botafbraak |
60 - 80 µg |
Er zijn natuurlijk noch veel meer werkingsgebieden van alle vitamines, hier zijn er slechts enkele ter illustratie vermeld. Ook bij de aanbevolen hoeveelheden moet men oppassen. De ene instantie noemt bepaalde waarden, een andere organisatie weer andere. Er is nog steeds geen bindende uitspraak over de maximale hoeveelheid vitamines en mineralen waaraan men zich zou moeten houden.
Laat in geval van twijfel je vitaminewaarden eens door een arts controleren. Daarmee komen we tot slot bij de vragen of, en zo ja wie, eventueel op een aantal van deze vitaminewaarden moet letten.
Welke soorten vitaminetekort komen voor en bij wie?
- Zwangeren moeten in ieder geval samen met de arts een oogje houden op enkele vitamineconcentraties: foliumzuur (B9/B11), vitamine A en vitamine D moeten hierbij in het bijzonder gecontroleerd worden, omdat ze nodig zijn voor tal van processen en voor de verzorging van het embryo.
- Veganisten moeten regelmatig hun vitamine B12- en vitamine D-spiegel laten controleren.
- (Prestatie)sporters hebben eventueel eveneens op bepaalde gebieden een verhoogde vitaminebehoefte; ook dit moet samen met de arts worden afgestemd, waarna een tekort met kwalitatief hoogwaardige supplementen kan worden voorkomen.
- Bepaalde ziektes wie chronische darmontstekingen of atrofische gastritis lopen likewise het risico op een vitaminetekort en moeten door een arts worden gecontroleerd.
- Ook bij ouderen is het zinvol om samen met de arts eventuele tekorten in de vitaminetoevoer af te helderen. De stofwisseling vertraagt en er wordt vaak minder voedsel (en daarmee automatisch minder voedingsstoffen) opgenomen.
Voor iedereen geldt: het is in de regel aan te raden om niet zomaar op goed geluk vitaminepreparaten in te nemen, maar pas wanneer de arts een duidelijk tekort heeft vastgesteld! Anders is naar alle waarschijnlijkheid iedereen die gezond eet en op veel groenten, fruit, gezonde vetten en oliën let, absoluut voldoende voorzien van vitamines.
Nog een reden om jezelf te voorzien van natuurlijke en gezonde voedingsmiddelen die je lichaam van alle noodzakelijke mineralen, vitamines en sporenelementen voorzien!