Klaar met hoofdpijn - Van oorzaak tot genezing

Hulp tegen hoofdpijn

Wanneer het in je hoofd steekt, hamert of zeurt, dan dringt hoofdpijn zich op de voorgrond. Hoofdpijn kan heel verschillende vormen en uitingen hebben. Sommige soorten kun je alleen samen met een arts en eventueel met behulp van medicijnen aanpakken. Andere, lichte vormen kun je prima zelf behandelen en je kunt er van tevoren al voor zorgen dat die irritante hoofdpijn helemaal niet ontstaat.

Welke soorten hoofdpijn zijn er?

Die vraag is gar niet zo eenvoudig te beantwoorden, want er bestaan daadwerkelijk ontzettend veel soorten hoofdpijn. Ongeveer 60 procent van alle Duitsers lijdt af en toe aan hoofdpijn. Daarmee is het naast rugpijn een van de meest voorkomende aandoeningen. Er zijn tientallen soorten hoofdpijn en de klachten en de lokalisatie van de pijn zijn dan ook uiteenlopend. Heel globaal maken we onderscheid tussen primaire en secundaire hoofdpijn.

Primaire hoofdpijn omvat al die hoofdpijnen waarbij geen organische aandoening de hoofdpijn (mede)veroorzaakt. Daartoe behoren de wijdverspreide spanningshoofdpijn of de voor velen zeer onaangename migraine en de minder vaak voorkomende clusterhoofdpijn. Aanzienlijk minder vaak komt secundaire hoofdpijn voor, waarbij de oorzaken in een bestaande aandoening liggen. Bij secundaire hoofdpijn moet natuurlijk de onderliggende aandoening en de behandeling daarvan vooropstaan om zo ook de hoofdpijn onder controle te krijgen. Afhankelijk van de ernst van de klachten is primaire hoofdpijn met lichte pijn heel goed zelf te behandelen. Als de hoofdpijn echter regelmatig of ernstig optreedt, is een bezoek aan de huisarts dringend aan te raden om met diens hulp de oorzaken op te helderen. Ook migraineaanvallen moeten samen met een arts en eventueel met medicamenteuze behandeling worden aangepakt.

De oorzaken van spanningshoofdpijn

Als we het hebben over lichte tot matige spanningshoofdpijn, zijn er een paar typische oorzaken die aangewezen kunnen worden:

• Spanningen in de schouder- en nekstreek: gebrek aan beweging, tocht, beeldschermwerk en verkeerde of overbelasting leiden vaak tot gespannen schouder- en nekspieren. Bij spanningen kunnen warmte in de vorm van een lauwe warmwaterkruik, lichte pijnstillers of ontspanningstechnieken zoals yoga helpen.

• Vochttekort: de klassieker. Je werkt urenlang en vergeet voldoende te drinken. Hier kan het regelmatig drinken van water snel uitkomst bieden of het ontstaan van spanningshoofdpijn zelfs helemaal voorkomen.

• Stress: dit kan ebenfalls een oorzaak zijn van hoofdpijnaanvallen. Hier helpt alleen het verminderen van stress in het leven en het inzetten van ontspanningstechnieken zoals PMR (progressieve spierontspanning volgens Jacobsen), zachte yoga of autogene training als tegenwicht.

• Actuele weersomstandigkeiten en plotselinge temperatuurschommelingen: ook weersgevoeligheid kan de oorzaak zijn van plotseling optredende hoofdpijn.

Hoe kan ik hoofdpijn voorkomen?

Is de pijn er eenmaal en woedt deze achter de slapen of op een andere plek in het hoofd, dan kun je het hameren in je hoofd natuurlijk te lijf gaan met de gangbare, vrij verkrijgbare pijnstillers. De Duitse Migraine- en Hoofdpijnvereniging beveelt in zo'n geval tegen spanningshoofdpijn onder andere diclofenac, ibuprofen of ASS (dat is de werkzame stof in aspirine) aan. De combinatie van ibuprofen 400 mg met 100 mg cafeïne zou volgens de nieuwste inzichten nog sneller werken en daarbij over het algemeen goed worden verdragen.

Nog beter is het echter om hoofdpijn helemaal niet te laten ontstaan. Daarvoor is het nuttig om gedurende een langere periode een soort 'hoofdpijndagboek' bij te houden: Wanneer heb je precies een hoofdpijnaanval? Wat heb je op dat moment gegeten? Hoe was het weer? Had je bijzonder veel stress vóór de hoofdpijnaanval? Het vastleggen van al deze waarnemingen helpt om bepaalde verbanden te herkennen.

Daarnaast zijn er enkele goede tips om te voorkomen dat je überhaupt in de hoofdpijnval trapt:

1. Vermijd stress! Probeer dreigende stress actief te lijf te gaan met ontspanningstechnieken. Regelmatig mediteren, yoga, tai chi en autogene training helpen om het stressniveau laag te houden, de spieren te ontspannen en zo stressgerelateerde hoofdpijn te voorkomen.

2. Drink voldoende! Het beste is water of ongezoete kruudenthee. Vooral oudere mensen drinken vaak te weinig. Maar ook op het werk vergeten we vaak te drinken. Zet altijd een glas water op je bureau of download een app die je er regelmatig aan herinnert om te drinken (jazeker, zoiets bestaat!).

3. Eet gezond en gevarieerd!

4. Slaap voldoende!

Spanningshoofdpijn voorkomen met duursport

Ook duursport kan hoofdpijn effectief voorkomen. Ga regelmatig naar buiten om frisse lucht te scheppen en maak tijdens de lunchpauze een wandelingetje om het blok. Ga met de fiets naar kantoor of, als je een fan bent van hardlopen, ga na werktijd een rondje hardlopen. Zorg voor voldoende frisse lucht thuis of op kantoor; regelmatig goed doorluchten brengt een verse dosis zuurstof in de ruimte en de gebruikte lucht wordt afgevoerd.

Een ander belangrijk pluspunt van regelmatige sportsessies (of het nu gaat om fietsen buiten of thuis op de hometrainer-ergometer, joggen in het park of op de loopband of een ronde cross- of functional training) is dat je automatisch je nek- en schouderspieren in beweging brengt. Dat ontspant de spieren daar na een lange werkdag achter het scherm. Bovendien zorgt een sportsessie ook voor de nodige slaap-zwaarte naderhand.

Wat kan ik doen bij acute hoofdpijn?

Naast lichte pijnstillers zijn er tal van alternatieve huismiddeltjes die eveneens goed kunnen werken. Probeer misschien eerst het volgende uit voordat je naar een pil grijpt:

• Bij een stijve nek helpt vaak een warmtekussen op de schouders en nek om de spieren daar te ontspannen en zo de opkomende hoofdpijn te verzachten.

• Een koel voorhoofdskompres kan helpen, want dat voert de warmte af. Koelende kuitwikkelingen bieden vooral verlichting bij hoofdpijn die door verkoudheid wordt veroorzaakt.

• Koffie of thee drinken: Een kopje espresso of gemberthee stimuleert de doorbloeding en kan zo hoofdpijn verdrijven.

• Etherische oliën: Oma had vast zo'n flesje in het badkamerkastje staan, maar ook nu hebben veel mensen nog pepermuntolie of tea tree olie in huis. Een paar druppels daarvan op de slapen of de haargrens kunnen de hoofdpijn verdrijven. Ook lavendel- en rozemarijnolie kan helpen. Let er wel altijd op dat de etherische oliën nooit in de ogen of slijmvliezen terechtkomen!

In het algemeen geldt: wacht niet te lang – als de hoofdpijn er eenmaal in al zijn hevigheid is en achter je schedel hamert, helpt meestal alleen het tijdig innemen van een pijnstiller. En als de hoofdpijn erg hevig, heel plotseling of chronisch optreedt, is een bezoek aan de dokter of bij zeer ernstige klachten zelfs de spoedeisende hulp altijd verplicht. Er kan immers een zeer acute aandoening achter zitten die absoluut serieus genomen moet worden.

Lichte, incidentele spanningshoofdpijn, die vaak door stress of spierspanning wordt veroorzaakt, kun je daarentegen goed zelf behandelen en door preventieve maatregelen zoals sport, ontspanningsmethoden, gezonde voeding, voldoende slaap en vochtinname actief tegengaan.