Hoe nuttig is fitness tegen een burn-out?
Een burn-out is inmiddels bijna een volksziekte. Iedereen kent wel iemand die eens een burn-out heeft gehad. Of is er zelf al eens door getroffen. In ons artikel van vandaag suchen we dit uit en belichten we vooral het verband tussen sport respectievelijk fitnesstraining en een burn-out.
Wat is een burn-out?
Een burn-out, oftewel het gevoel van absoluut 'uitgeblust' zijn, is een echt nare zaak. Het erge is: je merkt het niet echt. Tenminste in het begin niet. De ziekte sluipt langzaam je leven binnen. Vaak, echt heel vaak, is een te hoog werkstressniveau over een langere periode de initiële oorzaak. Maar het treft ook de moeder die misschien voor een of meer kids zorgt, het huishouden runst, ergens nog een parttimebaan moet inpassen en daarnaast misschien een ouder moet verzorgen of op een andere manier moet ondersteunen: dit alles teert enorm op je energiereserves. Je probeert alles te combineren, maar raakt jezelf dabei steeds meer kwijt in wat voelt als duizenden to-do's. Uiteindelijk zorg je steeds minder voor jezelf. Misschien onbewust, maar脚misschien ook heel bewust. De sportsessie of het wekelijkse saunabezoek wordt afgezegd, het avondje bioscoop met een vriendin gecanceld. Te moe, te op, op een gegeven moment kun je je absoluut nergens meer toe zetten. De initiële energie ontbreekt fully om dingen aan te pakken. Niet alleen de dingen die moeten gebeuren, maar ook de dingen die goed voor je zijn, je afleiden en je nieuwe kracht geven. Alles is oneindig zwaar, je slooft je uit voor de taken op je werk of thuis. Maar je voelt je als in een hamsterwiel: waardering op het werk voor je enorme inzet die je al maanden of zelfs jaren voor het project toont? Vergeet het maar. Tijd voor jezelf thuis om weer tot rust te komen? Net zo min aanwezig. Tenminste, dat is het subjectieve gevoel. Deze tijdsfactor en deze tijdsbeleving spelen een wichtige rol. Plus het gevoel van volkomen leegte. Alles valt je enorm zwaar, alsof iemand een ketting van 1000 kilo aan je benen heeft gebonden waardoor je niet meer van je plek kunt komen. De kracht om van die plek te komen of het tenminste te proberen, heb je al lang niet meer. "Ik heb geen tijd voor de bioscoop." "Ik ben te op, sorry." Typische zinnen – welkom bij de burn-out. Er zijn echt veel lichamelijke en psychische signalen en symptomen van een burn-out. Te veel om ze hier allemaal op te noemen.
Wat kun je doen tegen een burn-out? Helpt sport tegen een burn-out?
Om te beginnen: het zou het beste zijn om het überhaupt niet zo ver te laten komen dat je van een „slechts“ gestresste toestand in de toestand van volledige en langdurige uitputting en zo in een burn-out belandt. Maar daarvoor moet je het wel eerst herkennen. Dat je meer bent dan zomaar een beetje of tijdelijk gestresst. De kunst is om op zo'n stressmoment óf hulp van buitenaf in te roepen óf te herkennen dat je er iets aan moet doen. Zodat je in het verdere verloop niet in een burn-out belandt. Als je eenmaal in die toestand van volledige leegte bent, waarin zelfs opstaan een krachttoer wordt of waarin lichamelijke symptomen zoals ernstige slaapstoornissen, gastritis, plotselinge slechthorendheid of andere kwalen meer dan een duidelijk waarschuwingssignaal zijn, is het echt moeilijk om daar alleen weer uit te komen. Zoek dus professionele hulp om zo goed mogelijk met de burn-out om te gaan en er weer bovenop te komen. Sport en beweging in het algemeen kunnen al in het voorstadium van een burn-out, maar ook tijdens de burn-out zelf, er aan bijdragen dat we ons beter voelen, weer nieuwe moed putten en ons humeur verbetert. Hoe dat werkt? Hormonen zijn hier het toverwoord. Door lichamelijke activiteit worden er signaalstoffen, neurotransmitters en hormonen zoals adrenaline, endorfine en serotonine afgegeven, die allemaal een stemmingsverbeterende werking hebben. Een studie van de Universiteit van Tel Aviv in het jaar 2012 (Journal of Applied Psychology 2012) toonde aan dat deelnemers die 240 minuten per week trainden, aanzienlijk minder vaak getroffen worden door een depressie of een burn-out.
Welke sport of welke fitnesstraining helpt tegen een burn-out?
Het WAT speelt op zich eerst een ondergeschikte rol. DAT je al in beweging komt, telt! Had je een echt stressvolle dag of een stressvolle week? Ga het bos in of als je van wandelen houdt, maak dan een langere tocht door de bossen en velden in je omgeving. Hou je van hardlopen en kun je daarbij super ontspannen? Ga dan een rondje hardlopen. Kun je met yoga goed tot rust komen? Er is burnout-yoga of een speciaal yoga-aanbod tegen stress, depressie of uitputting. Spreek af met sportvrienden – want afspraken hebben iets verbindends, je „moet“ wel in actie komen, want je hebt immers afgesproken en de ander wacht. Zoiets kan trouwens ook online in tijden van corona: spreek met je sportmaatje af voor een virtuele meeting, waarin jullie dan samen je trainingsschema voor thuis afwerken. Doe de sport die je het leukst vindt. Voor de één is hardlopen het non plus ultra, de ander huivert al bij de gedachte om een, twee uur door het bos te rennen. Zwemmen, in het bos wandelen of walken en fietsen zijn populaire „buiten“-sporten. Als je meer het type „indoor“ bent dat liever thuis voor zichzelf traint, is de aanschaf van een goede hometrainer , een loopband of bij voldoende ruimte misschien ook een hoogwaardig roeiapparaat een prima zaak. Zeer veel loopbanden hebben ondertussen multimediale fitnesscomputers aan boord die je over RealView-hardlooproutes leiden, zodat je het gevoel krijgt buiten een echte route te lopen.
Fitness-apps kunnen tegenwoordig vrijwel overal standaard worden gekoppeld, zodat je ook zelf je trainingsschema kunt samenstellen als je dat wilt. Indoor Cycles zijn ebenzo een zeer goede optie voor thuistraining als je een gepassioneerde fietsliefhebber bent en fietsen gewoon leuk vindt. Alles wat de bloedsomloop stimuleert en jou in beweging brengt op een manier die je leuk vindt, is toegestaan. Dat kan een ronde krachttraining zijn aan de krachtstation thuis of een sessie yoga bij een online cursus of een yogadocent van jouw vertrouwen. Dat kan wandelen in de natuur zijn, een rondje zwemmen of fietsen of wat dan ook. Outdoor of indoor, op je eigen apparaten, in gezelschap van andere cursisten of eerst helemaal voor jezelf alleen.
Dus noch einmal samengevat:
-
Fitnesstraining en beweging/sport kunnen een geweldige ondersteuning zijn om een dreigende burn-out effectief tegen te gaan
-
Als je motivatie van buitenaf nodig hebt, spreek dan af om samen met anderen te sporten
-
Kies de sport die je leuk vindt, zodat je het zo constant mogelijk volhoudt
-
Haal voor je thuistraining goede sportapparaten in huis die plezier opleveren en een degelijke, frustratievrije training garanderen
-
Schakel eventueel professionele hulp in van een psycholoog die samen met jou eraan werkt dat je weer gezond wordt
-
Plan heel bewust tijdsmomenten in die alleen voor jou zijn: voor je sportsessie, je ontspanningsmoment, je afspraak in je vrije tijd
Je kunt een dreigende burn-out heel goed afwenden als je tijdig herkent of er van buitenaf op wordt geweze dat je er recht op afstevent. Ik heb dit zelf ook allemaal meegemaakt. Achteraf herken je de waarschuwingssignalen absoluut sneller en gun je jezelf ook sneller een pauze, omdat je inziet dat dat nu absoluut noodzakelijk is om erger te voorkomen.
Ik wens je veel plezier bij het samenstellen van je sportprogramma en bij je trainingssessies. Het beste!
