Lokale superfoods
Superfoods duiken al jaren steeds weer op in kookboeken, kranten- of blogartikelen of de media in het algemeen. Chiazaden, acai- of gojibessen, moringapoeder, quinoa – er zijn talloze planten, bessen of granen waarvan wordt beweerd dat ze een bijzonder hoge voedingsstoffendichtheid hebben. Hoger dan bij de gemiddelde, andere voedingsmiddelen die we consumeren. Ze zijn te koop als capsules, poeder, gedroogd, als puree, extract of geconserveerd. Vrijwel al deze voedingsmiddelen en voedingssupplementen komen uit verre landen zoals Midden-Amerika (chia), Zuid-Amerika (acai), China/Mongolië/Tibet (goji), India/Azië/Latijns-Amerika (moringa) of de Andes (quinoa). Dat zijn allemaal lange transportroutes – zeer lange transportroutes. Een lelijke CO2-voetafdruk dus, die we met de aankoop van een van deze superfoods uiteindelijk achterlaten. Natuurlijk willen we allemaal die proberen zo gezond mogelijk te leven, sporten en gezond eten, het maximale uit alles halen. Dan ligt het voor de hand om voedingsmiddelen te kiezen die het lichaam meer bieden dan alleen de 'normale' hoeveelheid voedingsstoffen. Toch is het de moeite waard om niet blind in de marketingtrucs van de industrie te trappen, maar je af te vragen of we hier in Duitsland of Europa niet ook met zulke superfoods op de proppen kunnen komen.
Wat is een superfood nou precies?
Er is niet één vastomlijnde definitie van het begrip superfood. De term komt oorspronkelijk uit Amerika, maar is ook hier rechtstreeks overgenomen en wordt sinds die tijd gebruikt voor voedingsmiddelen die vanwege hun voedingsstoffensamenstelling bijzonder gunstig zouden zijn voor onze gezondheid en ons welzijn. Daarbij worden aan superfoods soms vrij avontuurlijke eigenschappen toegeschreven: ze zouden naar verluidt tegen kanker beschermen en je zou er mooier, ouder en gezonder door worden. Studies en onderzoeken schrijven de superfoods inderdaad enkele positieve eigenschappen toe. Er zijn echter ook zeer kritische berichten.
Een probleem met exotische superfoods: verontreiniging met schadelijke stoffen
Herinnert iemand van jullie zich nog de eerste berichten over de verontreiniging van chiazaden enkele jaren geleden? Vaak weten we niet precies waar dit of dat superfood nu eigenlijk wordt verbouwd und onder welke omstandigheden. Vaak zijn ze belast met resten van bestrijdingsmiddelen, minerale oliën of zware metalen. De vraag steeg enkele jaren geleden zo sterk dat er snel meer velden zijn aangelegd om beter aan de snel stijgende vraag te kunnen voldoen. Vooral in China zijn soms zeer kritische bodemoppervlakken ontgonnen, belast met resten van zware metalen. Rijpingsversnellers zijn en worden ingezet om zo snel mogelijk zo hoog mogelijke opbrengsten te behalen. Ökotest wees in het jaar 2016 op de soms hoge concentraties schadelijke stoffen in superfoods. Naast het probleem van de mogelijke verontreiniging komt daar het probleem van de duurzaamheid bij. Veruit de meeste superfoods leggen lange transportroutes af voordat ze hier in Europa in de supermarktschappen of magazijnen van webshops belanden. Gezien deze bedenkelijke ecologische voetafdruk is de vraag geoorloofd of er hier niet ook (vrijwel) gelijkwaardige alternatieven zijn. Die vraag kan met een nadrukkelijk „ja“ worden beantwoord!
Lokale superfoods – alternatieven voor chiazaden, gojibessen & co.
Er zijn hier te lande namelijk alternatieve voedingsmiddelen die je tot nu toe misschien helemaal niet zo direct als superfood op het oog had, maar die de gehypte superfoods zoals chia, goji, moringa, açai en co. absoluut serieuze concurrentie kunnen aandoen. Je vindt ze in supermarkten, biowinkels of op de regionale weekmarkten.
We willen jullie graag enkele lokale superfoods voorstellen:
-
Lijnzaad in plaats van chiazaad
Chiazaden waren jarenlang HÉT superfood slechtstdenkbaar. Ook ik heb ze geprobeerd, dat geef ik toe. Inmiddels ben ik echter vrijwel uitsluitend overgestapt op lijnzaad, dat een vergelijkbaar hoge hoeveelheid goede omega 3-vetzuren, vitamines, aminozuren, voedingsvezels en antioxidanten bevat als de uit verre landen geïmporteerde chiazaden. Bovendien bevorderen ze de spijsvertering, zijn het uitstekende eiwitbronnen en zwellen ze ebenfalls op. Ik bak ze in brood of roer een lepel door een schaal yoghurt met bessen en kaneel. Voedingsdeskundigen raden aan om ze altijd vers te breken of te malen, om zo zoveel mogelijk verse voedingsstoffen uit de zaden te halen. Ik koop ze altijd als hele zaden en doe dan een flinke portie in de blender. De gemalen mix bewaar ik in een potje en gebruik ik binnen een paar dagen tot weken.
-
Lokale bessen in plaats van gojibessen
Bessen zijn echte voedingsstoffen-supersterren! Zwarte bessen, duindoorn, rozenbottel of frambozen leveren een overvloed aan vitamines, antioxidanten, mineralen en secundaire plantenstoffen. Te veel om ze hier allemaal op te noemen. En diepgevroren vind je er veel van als bessenmix of solo in het diepvriesvak van supermarkten. Kanttekening: de gojibes kan kennelijk ook heel goed tegen het Europese klimaat. Dus wie absoluut gojibessen in zijn dieet wil opnemen, kan best eens een gojiplant in de eigen tuin zetten. Dan weet je ook onder welke omstandigheden en op welke grond je plant opgroeit.
-
Bosbessen, kersen, blauwe druiven, vlierbessen in plaats van açai
Blauw fruit levert ebenals de blauwe kleurstoffen anthocyanen. Deze stof zou de cellen bijzonder doeltreffend beschermen tegen schadelijke oxidatieprocessen. Je kunt dus hetzelfde effect bereiken met bosbessen en co., in plaats van dure, gedroogde açaíbessen uit verre landen te laten bezorgen.
-
Boekweit en gierst in plaats van quinoa
Bij quinoa stond lang ook het probleem op de voorgrond dat de vraag de productie van het graan ruimschoots overtrof. Gierst is echter ook bijzonder eiwitrijk en rijk aan ijzer en magnesium – het doet dus qua goede voedingsstoffen in niets onder voor het incagraan quinoa. Boekweit is net als gierst glutenvrij en rijk aan vitamine E en magnesium, kalium en ijzer, en net als quinoa een zeer goede eiwitleverancier.
Er zijn nog zoveel meer voorbeelden van lokale superfoods die allemaal waardevolle voedingsstoffen bevatten: groene groenten zoals broccoli en boerenkool hebben een hoog gehalte aan oplosbare voedingsvezels en nog veel meer. Postelein (je eet het als salade, het ziet er een beetje uit als veldsla) heb ik op onze weekmarkt wel eens ontdekt en vind ik uitermate lekker – bovendien laat deze jaarrond verkrijgbare vitaminebron zich ook echt goed kweken op het eigen balkon. Pastinaak en mierikswortel, zonnebloempitten en walnoten en nog veel meer: ze hebben allemaal een overvloed aan waardevolle voedingsstoffen, sporenelementen en secundaire plantenstoffen die goed zijn voor ons lichaam.
Ze hoeven niet zo ver getransporteerd te worden, sommige kun je in de eigen tuin verbouwen en oogsten. Bovendien zijn ze voordeliger geprijsd door de kortere transportroutes. Apropos kortere transportroutes: duurzamer zijn deze superfood-alternatieven in ieder geval! En je kunt er je lokale bio-boer, de regionale producenten die hun waren op de weekmarkt aanbieden, of de regionale biowinkel mee ondersteunen. De door de marketingindustrie zo fel gehypte producten zijn daardoor niet slechter, maar er zijn simpelweg lokale alternatieven die ebenals absoluut alles in huis hebben om een superfood te zijn.
Veel plezier bij het uitproberen en eten van de nieuw of herontdekte superfoods gewenst!
