Het westerse onderzoek kent de wereld van de fascie noch gar niet zo lang. Verbazingwekkend genoeg wurden ze tot circa 20 jaar geleden bij anatomische onderzoeken nog steeds als overbodig weefsel verwijderd. Pas de afgelopen jaren komen fascies in de belangstelling van de wetenschap en zijn ze steeds vaker het onderwerp van studies en onderzoeken. En dat terwijl deze netachtige weefselstructuren zo ongeveer elk inwendig oppervlak van ons lichaam bedekken. We leggen uit welke soorten fascies er tot op heden bestaan, welke functies ze in het lichaam hebben en welk verband er bestaat tussen fascies en sport.
Wat zijn fascies precies?
Het woord fascie komt uit het Latijnse fascia, wat zoveel betekent als band of bundel. In principe zijn onze lichaamseigen fascies niets anders dan collageenhoudende bindweefseldelen. Zonder te veel in detail te treden, zijn bindweefsel en fascies toch niet precies hetzelfde. Als je ze je beeldend wilt voorstellen, zie ze dan als een soort wit-zilverachtig-transparant, dun vezelnetwerk dat letterlijk alles in ons lichaam omhult: botten en pezen, zenuwen en bloedvaten, organen en spieren. Ze bevinden zich dus zo goed als overal in ons lichaam en omhullen of verbinden de meest uiteenlopende structuren met elkaar. Ze hebben het vermogen om water te binden, zijn ondanks hun amper meer dan een millimeter dikke structuur extreem scheurvast en rekbaar. Fascies bestaan naast water uit diverse kleefstoffen en collageen- en elastinevezels. Men weet pas sinds enkele jaren dat fascies eigen zenuwcellen bezitten en daarom gevoelig zijn voor pijnprikkels. Ze zijn met elkaar verbonden, zodat weefselletsels zich mogelijk niet alleen lokaal merkbaar maken, maar onder bepaalde omstandigheden op een heel andere plek in het lichaam.
Welke functies vervullen fascies in het lichaam?
De wetenschap heeft de fascies van ons lichaam grofweg in drie soorten onderverdeeld, waar we hieronder afzonderlijk op ingaan, omdat ze afhankelijk van hun ligging in het lichaam iets verschillende taken hebben. De wetenschap doet nog steeds ijverig onderzoek naar wat het fasciesysteem van ons lichaam precies allemaal voor ons doet. Over het algemeen vervullen onze fascies echter de volgende functies:
-
ze geven daar waar ze zich bevinden structuur en houvast aan het omringende weefsel
-
ze fungeren dankzij hun elasticiteit en tegelijkertijd extreme scheurvastheid als een schokdemper
-
ze zijn ook een soort boodschappersysteem en hebben een draagfunctie
-
ze beschermen de inwendige organen
-
ze ondersteunen het lymfestelsel
-
ze vervullen een stofwisselingsfunctie (aan- en afvoer van diverse stoffen)
-
ze lijken ook een rol te spelen bij ons immuunsysteem
Oppervlakkige fascies
De oppervlakkige fascies bevinden zich in onze onderhuid en houden vrijwel alle lichaamsstructuren als een soort beschermhoes bijeen.
Diepe fascies
Deze fasciae bevinden zich bij onze spieren, botten en gewrichten. Ze omhullen deze en maken onderlinge verbindingen. Ook zenuwen en bloedvaten worden door de dieper liggende fasciae omhuld. Ze worden unterverdeeld naar lichaamsregio's, bijvoorbeeld diepe schedelfasciae, diepe buikfasciae, diepe armfasciae enz.
Viscerale fascies
Vaak wordt er nog gesproken over een derde fasciegroep, het viscerale fascieweefsel. Dit omsluit netachtig de organen en bekleedt ook holtes in ons lichaam. Voorbeelden van viscerale fascies zijn de hersenvliezen, het buikvlies en het hartzakje.
Fascies en sport
Het begrip fascietraining heeft de afgelopen jaren enorm aan populariteit gewonnen op het gebied van sport. Vrijwel geen sporttak die de fascies niet iets goeds wil doen: er is fasciayoga, fasciamassage, rolfing en nog veel meer. Al deze richtingen leggen de nadruk op de wereld van de fascies. De nieuwste theorieën gaan ervan uit dat fascies niet alleen reageren op ontstekingsboodschappers, maar ook op boodschapperstoffen die met stress te maken hebben. Pas in 2006 werd door onderzoekers in een studie bewezen dat fascies zich kunnen aanspannen en ontspannen. Ze zijn uiterst gevoelig en ondersteunen spieren bij de krachtoverbrenging. Om de fascies soepel, flexibel en rekbaar te houden, zijn er helemaal geen ingewikkelde oefeningen of iets dergelijks nodig.
In principe doe je je fascies al iets goeds bij de volgende bewegingspatronen:
-
Beweeg creatief, voeg kleine veranderingen toe aan je bewegingspatronen
-
Lui uitrekken, rekken en tussendoor strekken is ook goed voor de fascia
-
Voeg kleine mikrobewegingen toe tijdens het stretchen, dat maakt ze soepeler
-
Voelbare, musculaire spanningspunten, zogenaamde triggerpoints, moeten worden weggewerkt
Je kunt hiervoor de ondertussen op veel plaatsen verkrijgbare fasciarollen gebruiken. Maar ook een tennisbal oder egelbal is heel nuttig om plaatselijke spanningen te beïnvloeden en op te lossen. Het kan worden samengevat met deze principes: rekken, masseren, uitrollen en veren.
Het begrip verkleefde fascia
Als fasciawefsel te eenzijdig wordt gebruikt, wordt de ordening van de vezels te chaotisch. Het is gebruikelijk geworden om te spreken van verkleefde of verharde fasciastructuren. Het gaat er dus om deze onelastisch geworden vezels weer beweeglijk en soepel te maken. Veel yogahoudingen zoals de zogenaamde kindhouding/Child's Pose of de neerwaartse hond bieden puur vanuit het bewegingspatroon al ideale voorwaarden om bestimmte lichaamsstructuren te rekken. Daher is yoga ook zo geschikt om onze fascia in de verschillende lichaamsregio's te rekken en in beweging te houden. Ondertussen zijn er ook steeds meer lessen die er precies op gericht zijn om de fascia doelgericht te stimuleren en zo de beweeglijkheid ervan te herstellen of te behouden. De geheime wereld van de fascia blijft een boeiend onderwerp dat wetenschappers over de hele wereld bezighoudt en in onderzoeken dieper wordt onderzocht.
